قبيل كلته به‌طور ندرت ممكن و علوفهء شتر فراوان و اين راه از كهنوج سعيد خان تا سرنى سهل العبور است به‌طورى كه مكرّر از بندر عباس كالسكه مىآورند به ميناب و از ميناب به كريان . و از آنجا به سرنى خاك بشاگرد [ ست ] و از سرنى به خطّى كه اكنون به شرح آن مشغوليم مىآيد [ به ] جغين و منوجان و بارگاه و كهنوج سعيد خان و كلاشگرد و تنگ‌موردان و ارزويه . و خطوط ارزويه [ به ] شهر كرمان متعدد و بسيار است . در هر صورت عجالة بايد به ذكر خطّ منوجان و شرح اين سامان پرداخت . منوجان 633 منوجان - مزرعه‌اى است آبش از قنات و در جلگهء وسيعى واقع و مالكين آن مشهدى چراغ كدخداى طايفهء تولكر و كسان او و محصولش شتويا صيفيا معادل چهل خروار [ ست ] و سيصد چهارصد بوتهء نخل هم دارد ، ليكن متعلق به دستجردى و كوه چنگالى است و اهالى آن كه قريب پنجاه شصت خانوار است در كتوك اطراف قلعه سكونت دارند . قلعهء منوجان 634 و قلعه كه در اين نقطه ساخته شده است از قلعه‌هاى خيلى معتبر [ است ] و بالاى تل سنگى مرتفع بنا شده كه سرزن تمام تيررسهاى حول‌وحوش است و در عرف مردم عوام شهرتى تمام دارد كه بانى قلعهء بم و بلوچستان و منوجان يك نفر و بنّاى آن نيز يك معمار بوده و بدوا قلعهء بم و ثانيا قلعهء بمپور و ثالثا قلعهء منوجان را ساخته است . و براى اينكه در نقاط ديگر اين‌طور قلعه ساخته نشود بعد از اتمام قلعهء منوجان او را از برج نارنج قلعه كه تا سطح زمين از هفتاد هشتاد ذرع است به زير انداخته و كشته‌اند . مجملا قلعهء مزبوره داراى يك محوطهء بسيار بزرگ است كه در آن مسجد و بازار و حمّام و عمارات و چاههاى متعدد پوشيده ساخته و حفر كرده بودند و بعد از آن در زمين بلندترى از آن يك فصيل ساخته‌اند كه در آن هم [ 367 ] انواع و اقسام عمارات غلامخانه و سربازخانه و قورخانه و غيره و غيره بوده است و مرتبهء ثالثه نارنج قلعه‌اى است كه در آن هم فراخور حوصله عمارات قراولخانه و نشيمن صاحبمنصب بوده است و در يك طرف از آن نارنج قلعه يك لوله برج بسيار بلندى ايجاد شده است كه سرزن تمام نقاط بوده است . و با اينكه در اين نقطه بودن قلعه از لوازم [ بوده ] و كمال اهميت را داشته است